ทฤษฎีการแบ่งสัตว์หิมพานต์ ๔ กลุ่มใหญ่

ในการออกแบบสัตว์หิมพานต์ของสยามนั้น ถูกออกแบบโดยอ้างอิงโครงสร้างทางกายภาพพื้นฐานจากการใช้สัตว์อยู่เพียงไม่กี่ชนิด อาจเป็นการยึดตามข้อมูลจากพระไตรปิฎก ที่ได้แบ่งแดนหิมพานต์ออกเป็น ๔ ส่วน ตามเส้นทางการไหลของแม่น้ำจากสระอโนดาตทั้ง ๔ ทิศ ซึ่งปากแม่น้ำทั้ง ๔ ทิศนั้นจากสระอโนดาตจะมีลักษณะแตกต่างกันคือ ปากสีหะ ๑ ปากช้าง ๑ ปากม้า ๑ ปากโคอุสภะ ๑ และทั้งบริเวณ ๒ ฝั่งของแม่น้ำแต่ละทิศ ก็จะมีชนิดสัตว์ตามปากแม่น้ำนั้นๆ อาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก เช่น ฝั่งแน่น้ำที่ไหลออกจากปากสีหะ ก็จะมีพวกสีหะอาศัยอยู่มาก

ดังนั้นพวกสัตว์หิมพานต์ร่างผสมอาจถูกออกแบบโดยอ้างอิงจากข้อมูลนี้ ทำให้สัตว์หิมพานต์จึงสมควรถูกจำแนกออกเป็น ๔ กลุ่มหลัก คือ

กลุ่มสีหะ ได้แก่ สิงห์ทั้ง ๔ ตระกูล และพวกสัตว์ร่างผสมที่มีลำตัวเป็นสิงห์รึคล้ายสิงห์ เช่น ไกรสรคาวี ไกรสรปักษา สกุณไกรสร คชสีห์ ทักทอ เหมราช ฯลฯ

กลุ่มช้าง ได้แก่ ช้าง ๑๐ ตระกูล ช้างตามตำราคชลักษณ์ทั้งหลาย และพวกสัตว์ร่างผสมที่มีลำตัวเป็นช้างรึคล้ายช้าง เช่น กริณทปักษา วารีกุญชร กุญชรวารี ฯลฯ

กลุ่มม้า ได้แก่ ม้าตระกูลวลาหกและสินธพ ม้าตามตำราอัศวลักษณ์ทั้งหลาย และพวกสัตว์ร่างผสมที่มีลำตัวเป็นม้ารึคล้ายม้า เช่น อัสดรวิหค ดุรงคปักษิณ ดุรงคไกรสร สินธพนที สินธพกุญชร อัสดรเหรา เหมราชอัสดร ฯลฯ

กลุ่มโค ได้แก่ วัวตระกูลอุสภะ วัวตามตำราดูลักษณะโค พวกสัตว์ร่างผสมที่มีลำตัวเป็นวัวรึคล้ายวัว และอาจรวมถึงสัตว์หิมพานต์จตุบาทเท้ากีบทั้งหลาย (น่าจะตั้งแต่ ๒ กีบขึ้นไป)

ซึ่งสัตว์หิมพานต์ทั้ง ๔ กลุ่มนี้ก็สมควรจำแนกถิ่นที่อยู่ตามทิศของแดนหิมพานต์ที่ถูกแบ่งโดยแม่น้ำทั้ง ๔ สายเป็นหลัก และยังอาจสามารถพบในจุดต่างทิศได้ประปราย

ส่วนพวกสัตว์หิมพานต์นอกเหนือจาก ๔ กลุ่มนี้ เช่นพวกที่มีลักษณะพื้นฐานเป็นนกรึวานร ฯลฯ เช่น คชสีห์ กบิลปักษา ฯลฯ อาจพบได้ประปรายทั่วทั้ง ๘ ทิศ ไม่ก็เป็นพวกที่อพยพไปเรื่อยๆ ไม่มีถิ่นที่อยู่อาศัยเป็นหลักแหล่งชัดเจน

อนึ่ง อัตราส่วนของสัตว์กินพืชต่อสัตว์กินเนื้อในแดนหิมพานต์น่าจะอยู่ที่ ๓:๑ คือ มีสัตว์กินพืช ๓ ส่วน และสัตว์กินเนื้อ ๑ ส่วน โดยอ้างอิงจากแม่น้ำ ๔ สายที่ไหลออกจากสระอโนดาตทั้ง ๔ ทิศอีกเช่นกัน ซึ่งแต่ละทิศเป็นถิ่นที่อยู่ของ ช้าง ม้า โค อันเป็นสัตว์กินพืช ๓ กลุ่มใหญ่ และสีหะซึ่งเป็นสัตว์กินเนื้ออีก ๑ กลุ่ม

อัตราส่วนนี้ค่อนข้างสมดุลย์ในแง่ของระบบนิเวศน์ด้วย เพราะนักล่าจะมีจำนวนน้อยกว่าเหยื่อถึง ๑ ใน ๓