เห้อ… ผมเองก็ยังงงว่าผมอยู่มาถึงตรงนี้ได้ยังไง ไม่ใช่ว่าผมแก่ หรือผมผ่านเรื่องราวมามากมายหรอก ผมแค่รู้สึกว่ามันมากมายเหลือเกินสำหรับชีวิตนี้ ถึงว่าการเกิดเป็นมนุษย์มันจะยากแสนสาหัส แต่ว่า ความเจ็บปวดก็มากมายตามด้วยเช่นกัน ผมรู้สึกดีนะที่ได้เกิดเป็นมนุษย์ มันเหมือนว่าผมได้รับโอกาสมาให้แก้ตัวอีกครั้งอย่างนั้นแหละ เอาล่ะ ไหน ๆ เราก็เกิดมาทั้งที เรามาก็จับมือกันไว้แล้วไปด้วยกันเถอะ ถ้าไม่ตายตอนนี้ ก็พรุ่งนี้ล่ะว่ะ ไม่พรุ่งนี้ก็วันหน้า ไม่วันหน้า ก็ปีหน้า ไม่มีใครรู้หรอก ถึงรู้ก็ไม่ทันแก้ แต่ก็ใช่ว่าจะแก้ไม่ได้ ในหลายครั้งที่ผมมองไปที่ยาย ย่า ปู่… พวกท่านอยู่มาเป็นเกือบจะร้อยปีแล้วนะ ผมว่าพวกท่านเก่งมากเลย มันทำให้ผมทึ่งจริง ๆ ว่ามนุษย์นี่มันแกร่งขนาดไหน การที่เราผ่านช่วงเวลามา เกือบร้อยปี มันก็ไม่ง่าย อยู่แล้ว เหมือนนับหนึ่ง ถึง หนึ่งร้อย เป็นล้านรอบ แต่ถึงแม้จะเจอเรื่องร้าย ๆ เจ็บมาเท่าไหร่ เจอการจากลาพันครั้ง เจอความตายร้อยครั้ง หรืออะไรที่มันหนักที่สุด แต่ก็ดูเหมือนทำอะไรพวกท่านไม่ได้เลย เราเกิดแก่ตาย เกิดดับ อยู่เป็น หลายชาติ ก็ต้องคิดดูว่ามันมากจริง ๆ ผมเห็นพวกท่านอยู่ท่ามกลางงานศพนับไม่ถ้วน เห็นงานแต่ง งานบวช เดินเข้าโรงพยาบาลเป็นร้อยครั้ง พันครั้ง จนตอนนี้เส้นผมสีขาวโพลนเต็มหัว มองอะไรก็ไม่ชัดเหมือนเดิม แต่พวกท่านก็ยังอยู่ตรงนี้ ยังหายใจคล่อง ยังเดินไปมา ให้ผมได้เห็น หรือไม่ว่าจะเป็นยาย ทวด ของใครก็ตาม หรือแม้แต่พวกท่านจะเดินโดดเดี่ยว ในตลาด หรือร้านสะดวกซื้อ ผมนี่แทบน้ำตาไหลออกมาดื้อ ๆ ผมมันพวกอ่อนไหวเกินไปเองมั้ง แต่แค่เห็นพวกท่าน ผมก็เห็นตัวเองด้วย เห็นความจริงที่มันอยู่ตรงหน้าแบบหลีกไม่ได้เลย เห็นทุกอย่างที่มันค่อย ๆ เสื่อมลง ทีละนิด ทีละเสี้ยว ทั้งร่างกาย ความจำ และเวลาที่หายไป แต่ท่ามกลางความเสื่อมและความตายพวกนั้น มันมีบางอย่างที่ซ่อนอยู่ ยิ่งผมดำดิ่ง ยิ่งผมเศร้า ผมยิ่งมองเห็นแสงเล็ดลอดเข้ามา มันคือความหวังเล็ก ๆ ที่โคตรทรงพลัง และตอนที่ผมเห็นมัน… ผมรู้สึกเลยว่าผมหายใจได้โล่งขึ้นมาหน่อย ผมไม่เคยมีความหวังแบบนี้ ไม่เคยรู้สึก อยากมีชีวิต เท่านี้มาก่อน เมื่อก่อนผมมองอะไร ๆ ก็น่าสังเวช น่าเวทนาไปหมด โดยเฉพาะตัวเอง พอผมเริ่มเห็นการตายไปของใครคนหนึ่ง ความหวัง ความรัก ทุกอย่าง ยิ่งผมเห็นผมยิ่งรู้สึกเหมือนตัวผมคนนั้นตายไปด้วย แต่มันก็แลกกัน เหมือนผมเกิดใหม่เป็นอีกคน คนที่มองโลกด้วยสายตานิ่มขึ้น เมตตามากขึ้น ผมสงสารคนอื่น และเริ่มหัดสงสารตัวเอง ผมได้เจอสิ่งที่ผมรัก เจอสิ่งที่ทำให้ผมรู้ว่า ผมยังอยู่ตรงนี้ เหมือนได้หายใจจริง ๆ เป็นครั้งแรก และใช่ ผมดีใจที่ในที่สุดผมก็หาเจอ ทุกวันนี้ผมเลยมีความหวังมากขึ้น ถึงมันจะเป็นความหวังที่ไม่มีอะไรรับรองว่าจะเป็นจริง แต่ผมก็อยากหวัง ขอแค่ความหวังนั้นไม่ทำร้ายใคร ไม่ทำร้ายผมอีกก็พอ ตัวผมคนเดิม… คงตายไปแล้วล่ะ เหลือแค่ตัวผมที่อยากมีชีวิตอีกครั้ง แต่ผมก็รู้อยู่ดีว่ามันไม่เที่ยง และก็ดีที่รู้ คุณว่างั้นไหม